Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397

Warning: Undefined array key "ayah" in /home4/quranfo1/public_html/includes/classes/surah-class.php on line 397
سورة ص الآية ٦١
صفحات الموقع

سورة ص الآية ٦١

سورة ص الآية ٦١

قَالُوا۟ رَبَّنَا مَن قَدَّمَ لَنَا هَـٰذَا فَزِدۡهُ عَذَابࣰا ضِعۡفࣰا فِی ٱلنَّارِ ﴿٦١﴾

التفسير

تفسير السعدي

فال فوج الأتباع: ربنا من أضلنا في الدنيا عن الهدى فضاعف عذابه في النار-

التفسير الميسر

قال فوج الأتباع: ربنا مَن أضلَّنا في الدنيا عن الهدى فضاعِف عذابه في النار.

تفسير الجلالين

"قَالُوا" أَيْضًا "رَبّنَا مَنْ قَدَّمَ لَنَا هَذَا فَزِدْهُ عَذَابًا ضِعْفًا" أَيْ مِثْل عَذَابه عَلَى كُفْره

تفسير ابن كثير

وَقَالَ الْحَسَن الْبَصْرِيّ فِي قَوْله تَعَالَى " وَآخَر مِنْ شَكْله أَزْوَاج " أَلْوَان مِنْ الْعَذَاب وَقَالَ غَيْره كَالزَّمْهَرِيرِ وَالسَّمُوم وَشُرْب الْحَمِيم وَأَكْل الزَّقُّوم وَالصَّعُود وَالْهَوَى إِلَى غَيْر ذَلِكَ مِنْ الْأَشْيَاء الْمُخْتَلِفَة الْمُتَضَادَّة وَالْجَمِيع مِمَّا يُعَذَّبُونَ بِهِ وَيُهَانُونَ بِسَبَبٍ وَقَوْله عَزَّ وَجَلَّ " هَذَا فَوْج مُقْتَحِم مَعَكُمْ لَا مَرْحَبًا بِهِمْ إِنَّهُمْ صَالُو النَّار " هَذَا إِخْبَار مِنْ اللَّه تَعَالَى عَنْ قِيل أَهْل النَّار بَعْضهمْ لِبَعْضٍ كَمَا قَالَ تَعَالَى " كُلَّمَا دَخَلَتْ أُمَّة لَعَنَتْ أُخْتهَا " يَعْنِي بَدَلَ السَّلَام يَتَلَاعَنُونَ وَيَتَكَاذَبُونَ وَيَكْفُر بَعْضهمْ بِبَعْضٍ فَتَقُول الطَّائِفَة الَّتِي تَدْخُلُ قَبْل الْأُخْرَى إِذَا أَقْبَلَتْ الَّتِي بَعْدهَا مَعَ الْخَزَنَة مِنْ الزَّبَانِيَة " هَذَا فَوْج مُقْتَحِم " أَيْ " دَاخِل مَعَكُمْ لَا مَرْحَبًا بِهِمْ إِنَّهُمْ صَالُو النَّار " أَيْ لِأَنَّهُمْ مِنْ أَهْل جَهَنَّم " قَالُوا بَلْ أَنْتُمْ لَا مَرْحَبًا بِكُمْ" أَيْ فَيَقُول لَهُمْ الدَّاخِلُونَ " بَلْ أَنْتُمْ لَا مَرْحَبًا بِكُمْ أَنْتُمْ قَدَّمْتُمُوهُ لَنَا " أَيْ أَنْتُمْ دَعَوْتُمُونَا إِلَى مَا أَفْضَى بِنَا إِلَى هَذَا الْمَصِير " فَبِئْسَ الْقَرَار " أَيْ فَبِئْسَ الْمَنْزِل وَالْمُسْتَقَرّ وَالْمَصِير قَالُوا " رَبّنَا مَنْ قَدَّمَ لَنَا هَذَا فَزِدْهُ عَذَابًا ضِعْفًا فِي النَّار " كَمَا قَالَ عَزَّ وَجَلَّ " قَالَتْ أُخْرَاهُمْ لِأُولَاهُمْ رَبَّنَا هَؤُلَاءِ أَضَلُّونَا فَآتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِنْ النَّار قَالَ لِكُلٍّ ضِعْف وَلَكِنْ لَا تَعْلَمُونَ " أَيْ لِكُلٍّ مِنْكُمْ عَذَاب بِحَسَبِهِ " وَقَالُوا مَا لَنَا لَا نَرَى رِجَالًا كُنَّا نَعُدُّهُمْ مِنْ الْأَشْرَار أَتَّخَذْنَاهُمْ سِخْرِيًّا أَمْ زَاغَتْ عَنْهُمْ الْأَبْصَار " هَكَذَا إِخْبَار عَنْ الْكُفَّار فِي النَّار أَنَّهُمْ يَفْتَقِدُونَ رِجَالًا كَانُوا يَعْتَقِدُونَ أَنَّهُمْ عَلَى الضَّلَالَة وَهُمْ الْمُؤْمِنُونَ فِي زَعْمِهِمْ قَالُوا مَا لَنَا لَا نَرَاهُمْ مَعَنَا فِي النَّار ؟ قَالَ مُجَاهِد هَذَا قَوْل أَبِي جَهْل يَقُول مَا لِي لَا أَرَى بِلَالًا وَعَمَّارًا وَصُهَيْبًا وَفُلَانًا وَفُلَانًا . وَهَذَا ضَرْب مَثَل وَإِلَّا فَكُلّ الْكُفَّار هَذَا حَالهمْ يَعْتَقِدُونَ أَنَّ الْمُؤْمِنِينَ يَدْخُلُونَ النَّار فَلَمَّا دَخَلَ الْكُفَّار النَّار اِفْتَقَدُوهُمْ فَلَمْ يَجِدُوهُمْ فَقَالُوا " مَا لَنَا لَا نَرَى رِجَالًا كُنَّا نَعُدُّهُمْ مِنْ الْأَشْرَار أَتَّخَذْنَاهُمْ سِخْرِيًّا " أَيْ فِي الدَّار الدُّنْيَا " أَمْ زَاغَتْ عَنْهُمْ الْأَبْصَار " يُسَلُّونَ أَنْفُسهمْ بِالْمُحَالِ يَقُولُونَ أَوْ لَعَلَّهُمْ مَعَنَا فِي جَهَنَّم وَلَكِنْ لَمْ يَقَع بَصَرنَا عَلَيْهِمْ فَعِنْد ذَلِكَ يَعْرِفُونَ أَنَّهُمْ فِي الدَّرَجَات الْعَالِيَات وَهُوَ قَوْله عَزَّ وَجَلَّ " وَنَادَى أَصْحَاب الْجَنَّة أَصْحَاب النَّار أَنْ قَدْ وَجَدْنَا مَا وَعَدَنَا رَبّنَا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَ رَبّكُمْ حَقًّا قَالُوا نَعَمْ فَأَذَّنَ مُؤَذِّن بَيْنهمْ أَنْ لَعْنَة اللَّه عَلَى الظَّالِمِينَ إِلَى قَوْله - اُدْخُلُوا الْجَنَّة لَا خَوْف عَلَيْكُمْ وَلَا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ " .

تفسير الطبري

الْقَوْل فِي تَأْوِيل قَوْله تَعَالَى : { قَالُوا رَبّنَا مَنْ قَدَّمَ لَنَا هَذَا فَزِدْهُ عَذَابًا ضِعْفًا فِي النَّار } وَهَذَا أَيْضًا قَوْل الْفَوْج الْمُقْتَحِم عَلَى الطَّاغِينَ , وَهُمْ كَانُوا أَتْبَاع الطَّاغِينَ فِي الدُّنْيَا , يَقُول جَلَّ ثَنَاؤُهُ : وَقَالَ الْأَتْبَاع : { رَبّنَا مَنْ قَدَّمَ لَنَا هَذَا } يَعْنُونَ : مَنْ قَدَّمَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا بِدُعَائِهِمْ إِلَى الْعَمَل الَّذِي يُوجِب لَهُمْ النَّار الَّتِي وَرَدُوهَا , وَسُكْنَى الْمَنْزِل الَّذِي سَكَنُوهُ مِنْهَا . وَيَعْنُونَ بِقَوْلِهِمْ { هَذَا } : الْعَذَاب الَّذِي وَرَدْنَاهُ { فَزِدْهُ عَذَابًا ضِعْفًا فِي النَّار } يَقُولُونَ : فَأَضْعِفْ لَهُ الْعَذَاب فِي النَّار عَلَى الْعَذَاب الَّذِي هُوَ فِيهِ فِيهَا , وَهَذَا أَيْضًا مِنْ دُعَاء الْأَتْبَاع لِلْمَتْبُوعِينَ.

تفسير القرطبي

يَعْنِي الْأَتْبَاع قَالَ الْفَرَّاء : مَنْ سَوَّغَ لَنَا هَذَا وَسَنَّهُ وَقَالَ غَيْره مَنْ قَدَّمَ لَنَا هَذَا الْعَذَاب بِدُعَائِهِ إِيَّانَا إِلَى الْمَعَاصِي وَعَذَابًا بِدُعَائِهِ إِيَّانَا فَصَارَ ذَلِكَ ضِعْفًا . وَقَالَ اِبْن مَسْعُود : مَعْنَى عَذَابًا ضِعْفًا فِي النَّار الْحَيَّات وَالْأَفَاعِي . وَنَظِير هَذِهِ الْآيَة قَوْلُهُ تَعَالَى : " رَبَّنَا هَؤُلَاءِ أَضَلُّونَا فَآتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِنْ النَّار " [ الْأَعْرَاف : 38 ] .

غريب الآية
الإعراب
(قَالُوا)
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِيٌّ عَلَى الضَّمِّ لِاتِّصَالِهِ بِوَاوِ الْجَمَاعَةِ، وَ"وَاوُ الْجَمَاعَةِ" ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ فِي مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ.
(رَبَّنَا)
مُنَادًى بِحَرْفِ نِدَاءٍ مَحْذُوفٍ مَنْصُوبٌ لِأَنَّهُ مُضَافٌ وَعَلَامَةُ نَصْبِهِ الْفَتْحَةُ الظَّاهِرَةُ، وَ(نَا) : ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ فِي مَحَلِّ جَرٍّ مُضَافٌ إِلَيْهِ.
(مَنْ)
اسْمُ شَرْطٍ مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ فِي مَحَلِّ رَفْعٍ مُبْتَدَأٌ.
(قَدَّمَ)
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ فِي مَحَلِّ جَزْمٍ فِعْلُ الشَّرْطِ، وَالْفَاعِلُ ضَمِيرٌ مُسْتَتِرٌ تَقْدِيرُهُ "هُوَ".
(لَنَا)
"اللَّامُ" حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ، وَ(نَا) : ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ فِي مَحَلِّ جَرٍّ بِالْحَرْفِ.
(هَذَا)
اسْمُ إِشَارَةٍ مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ فِي مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ.
(فَزِدْهُ)
"الْفَاءُ" حَرْفٌ وَاقِعٌ فِي جَوَابِ الشَّرْطِ مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ، وَ(زِدْ) : فِعْلُ أَمْرٍ لِلدُّعَاءِ مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ، وَ"هَاءُ الْغَائِبِ" ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِيٌّ عَلَى الضَّمِّ فِي مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ أَوَّلُ، وَالْفَاعِلُ ضَمِيرٌ مُسْتَتِرٌ تَقْدِيرُهُ "أَنْتَ"، وَالْجُمْلَةُ فِي مَحَلِّ جَزْمٍ جَوَابُ الشَّرْطِ، وَالشَّرْطُ وَجَوَابُهُ فِي مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ الْمُبْتَدَإِ (مَنْ) :.
(عَذَابًا)
مَفْعُولٌ بِهِ ثَانٍ مَنْصُوبٌ وَعَلَامَةُ نَصْبِهِ الْفَتْحَةُ الظَّاهِرَةُ.
(ضِعْفًا)
نَعْتٌ مَنْصُوبٌ وَعَلَامَةُ نَصْبِهِ الْفَتْحَةُ الظَّاهِرَةُ.
(فِي)
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ.
(النَّارِ)
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَعَلَامَةُ جَرِّهِ الْكَسْرَةُ الظَّاهِرَةُ.